Departament Promocji Społeczeństwa Informacyjnego KBN dokonał szczegółowej analizy uwarunkowań prawnych dla powołania instytucji o charakterze bibliotecznym i wspierającym badania naukowe, na podstawie której dokonano wyboru pomiędzy formą organizacyjną jednostki badawczo-rozwojowej, konsorcjum naukowego oraz fundacji.

Fundacja Polska Biblioteka Internetowa ma na celu:

1. utworzenie, utrzymywanie i rozwijanie Polskiej Biblioteki Internetowej, pomnażanie jej zbiorów oraz ich upowszechnianie przez sieć Internet,
2. stworzenie narodowego cyfrowego zasobu publikacji bibliotecznych i archiwalnych o charakterze multimedialnym,
3. tworzenie, przetwarzanie, przekazywanie i upowszechnianie informacji naukowej, bibliotecznej i archiwalnej oraz popularyzację osiągnięć naukowo-technicznych w dziedzinie komputerowej archiwizacji zbiorów bibliotecznych i archiwalnych oraz zapewnienie trwałości ich zapisów,
4. zapewnianie dostępu do katalogów oraz pełnych tekstów publikacji naukowych, literackich i archiwalnych, zgromadzonych na elektronicznych nośnikach informacji, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony praw autorskich i pokrewnych,
5. koordynowanie procesu przetwarzania publikacji naukowych oraz dzieł literatury i sztuki w pliki komputerowe za pomocą technik cyfrowych i optycznych dla potrzeb Polskiej Biblioteki Internetowej,
6. ustalanie i modyfikowanie standardów technicznych stosowanych przez Polską Bibliotekę Internetową dla cyfrowych publikacji bibliotecznych i archiwalnych,
7. administrowanie środkami finansowymi przeznaczonymi na poszerzanie zbiorów i promocję Polskiej Biblioteki Internetowej,
8. wspieranie prac naukowo-badawczych oraz przedsięwzięć zmierzających do rozwoju cyfrowych zasobów bibliotecznych w kraju,
9. zapewnienie dostępu do zgromadzonych zbiorów osobom niepełnosprawnym,
10. cyfrowa integracja form zapisu dzieł dla potrzeb Polskiej Biblioteki Internetowej

Zadania te zaledwie w części pokrywają się z zamkniętym katalogiem zadań jednostek badawczo-rozwojowych, określonym w ustawie o jednostkach badawczo - rozwojowych z 25 lipca 1985 r.

Jednostki badawczo - rozwojowe są wyodrębnionymi pod względem prawnym, organizacyjnym i ekonomiczno-finansowym, ale jednakże nadal państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Stwarza to dogodne warunki do pracy dla instytutów naukowo-badawczych, ośrodków badawczo-rozwojowych, centralnych laboratoriów itd. Dla PBI stanowiłoby jednak zasadnicze ograniczenia formalne w działalności.

Analogicznie, definicja konsorcjum naukowego, zawarta w Rozporządzeniu Przewodniczącego KBN z dnia 30 listopada, jest przystosowana do potrzeb jednostek lub przedsiębiorców współdziałających na podstawie umowy dla realizacji przedsięwzięcia obejmującego przede wszystkim badania naukowe i prace rozwojowe lub inwestycje im służące.

Tymczasem fundacja może być, zgodnie z ustawą, ustanowiona dla realizacji celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności, takich jak: rozwój nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka. Tworzenie narodowego internetowego zasobu bibliotecznego mieści się zaś w powyższych celach ustawowych.

Forma organizacyjna fundacji daje również szansę współdziałania osób prawnych oraz fizycznych na rzecz tworzenia i utrzymywania PBI, między innymi dzięki możliwości podejmowania przez fundację działalności gospodarczej. Dzięki takiej współpracy, w kolejnym obszarze życia publicznego w Polsce, mogłaby realizować się idea partnerstwa publiczno - prywatnego.

Fundacja PBI może być podmiotem praw, w tym co istotne, także majątkowych praw autorskich np. na podstawie umowy o przekazaniu praw zawartej pomiędzy uprawnionym do nich a fundacją. Będzie też mogła korzystać z nich na zasadach określonych w przepisach.

Ostatnim, niezwykle istotnym argumentem jest fakt, że Polska Biblioteka Internetowa w formie prawnej fundacji spełniać będzie wymogi określone w Rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu Badań Naukowych z dnia 9 maja 2001 r. i ustawie o Komitecie Badań Naukowych z dnia 12 stycznia 1991 r., dotyczące podmiotów działających na rzecz nauki oraz przetwarzających, przekazujących i upowszechniających informacje naukowe lub popularyzujące osiągnięcia naukowo-techniczne.

Oznacza to dla Fundacji możliwość wnioskowania o finansowanie lub dofinansowywanie jej działalności ze środków przeznaczonych w budżecie państwa na naukę oraz w nowej części budżetu - informatyzacja.