Ochrona praw autorskich do dzieł zgromadzonych w PBI

Zgodnie z art.1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r. wszystkie publikacje wchodzące w skład PBI, podlegać będą ochronie z mocy prawa jako "przejawy działalności twórczej, o indywidualnym charakterze, wyrażone słowem".

W myśl ustawy każdy sposób korzystania z utworu należy bowiem do sfery niezbywalnych praw twórcy. Dla określenia tych sposobów ustawodawca posługuje się pojęciem pola eksploatacji, określonym w art. 50 ustawy. Obejmuje ono utrwalanie utworów, zwielokrotnianie (w tym cyfrowe i optyczne - jako odrębne formy) i wprowadzanie do pamięci komputera, a także każde inne, nowopowstałe uprzednio nieznane pola - w przypadku PBI - Internet.

Z powyższych regulacji wynika zasada uzależnienia korzystania z utworu na każdym polu eksploatacji od zgody twórcy wyrażonej w umowie. W tym wypadku będziemy mieć do czynienia z umową licencyjną, na podstawie której operator PBI uzyska upoważnienie twórcy do korzystania z utworu w określonym zakresie. Najbardziej optymalną wersją takiej umowy będzie umowa licencji niewyłącznej, częściowej i nieograniczonej w czasie.

Uchwalona przez Sejm w dniu 13 września 2002 nowelizacja art.50 prawa autorskiego zakłada, iż odrębnym polem eksploatacji stanie się, z momentem jej wejścia w życie, publiczne udostępnienie utworu tak, by każdy miał do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Jest to nowelizacja zgodna z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 29/2001/ED o harmonizacji niektórych aspektów prawa autorskiego i praw pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym, odpowiadająca istocie uploadingu, czyli zamieszczania zdigitalizowanych utworów na serwerze do swobodnego dostępu przez sieć Internet.

PBI zobowiązana więc będzie, zgodnie z europejskimi standardami w tej dziedzinie, do pełnego respektowania wyłącznego prawa twórcy do zezwalania na korzystanie z jego utworu.

Operator PBI każdorazowo ustali kwestię istnienia praw autorskich do poszczególnych publikacji, które mają wejść do zbioru oraz podmioty uprawnione do korzystania z tych praw. Nie będzie to dotyczyło jednak publikacji, do których prawa autorskie wygasły z powodu upływu 70 lat od:

1. śmierci twórcy lub ostatniego ze współtwórców,
2. daty I rozpowszechnienia utworu twórcy nieznanego,
3. daty I rozpowszechnienia utworu, co do którego prawa posiada podmiot inny niż twórca lub utworu nieustalonego wcześniej w formie nadającej się do upowszechniania,
4. śmierci najpóźniej zmarłej osoby spośród grona twórców utworu multimedialnego wymienionych w ustawie.

Takie publikacje zostaną zamieszczone w PBI, tak jak zamieszczane są na serwerach uczelnianych (np. Biblioteka Literatury Polskiej na serwerze Uniwersytetu Gdańskiego czy publikacje Wydziału Fizyki UW).

PBI będzie apelowała także do twórców o zawarcie umów o niewyłącznej, nieodpłatnej licencji nieograniczonej czasowo w zakresie następujących pól eksploatacji:

1. wprowadzania do pamięci komputera,
2. wprowadzania do ogólnie dostępnych sieci komputerowych (m.in. Internetu),
3. zwielokrotnienia techniką cyfrową i optyczną,

oferując jednocześnie ze swej strony pełne zabezpieczenie przed downloadingiem na dysk użytkownika. Jedyną możliwą opcją stanie się zapis czasowy dla użytku osobistego, bez opcji dalszego kopiowania. Katalogi PBI będą także chronione w myśl przepisów o bazach danych, które weszły w życie 10 listopada 2002 r.